|
Przyrodnicze wycieczki uczniów Szkoły Podstawowej nr 10 organizowane przez pana Roberta Kruszyka, nauczyciela przyrody Opracowanie tekstu: Robert Kruszyk e-mail: kruszyk@jas.us.edu.pl Podczas lekcji przyrody, kiedy pogoda na to pozwala wychodzimy z lornetkami i lupami na obserwacje terenowe wokół szkoły. Głównym obiektem obserwacji są ptaki ale również rośliny, owady a nawet grzyby. Szkoła położona jest w centrum osiedla mieszkaniowego z dość dobrze rozwiniętą zielenią przy ul. Zielonej 2A. Ze wszystkich stron szkołę otaczają dziesięciopiętrowe bloki. Na terenie szkoły i tuż za płotem rosną wierzby, kasztanowce, topole włoskie, dęby, lipy, klony, jarzębiny, robinie, kilka małych świerków i modrzewi, jałowce i krzewy dzikich róż. Duży obszar zajmują trawniki. Można powiedzieć, że nasz dyrektor, Pan mgr Adam Płaczek, dba o to, żeby wokół szkoły było dużo zieleni. Ptaki są najczęściej obserwowanymi zwierzętami podczas wycieczek przyrodniczych wokół naszej szkoły. Wynika to z faktu, że najłatwiej je zauważyć, ponieważ zwracają uwagę młodego obserwatora (uczniowie klas IV – VI) swoimi głosami, śpiewem, zachowaniem i kolorowym upierzeniem. Do tej pory na terenie szkoły i najbliższej okolicy stwierdziliśmy 27 gatunków ptaków, w tym 14 gatunków lęgowych, pozostałe to gatunki zalatujące i zimujące (Zob. tab. 1). Jednym z rzadszych ptaków lęgowych na terenie naszej szkoły jest pleszka, krewniaczka bardziej pospolitego kopciuszka. Pięknego kolorowego samca śpiewającego przez całą wiosnę obserwowaliśmy razem z dziećmi w latach 1999 - 2001. Jest to aktualnie jedyne znane mi stanowisko tego ptaka na terenie Jastrzębia Zdroju. Innym dość rzadkim gatunkiem w centrum miast jest muchołówka szara, która miała swoje terytorium lęgowe na terenie szkoły w 1999 r. Jesienią można spotkać zupełnie nieoczekiwanych pierzastych gości jak na osiedle mieszkaniowe w centrum miasta, np. w listopadzie 2000 r. podczas jednej z wycieczek obserwowaliśmy aż dwa gatunki dzięciołów: dzięcioła dużego i dzięciołka – najmniejszego z naszych krajowych dzięciołów. Innego dnia obserwowaliśmy pełzacza, który nawet podczas jesiennego koczowania trzyma się lasów i większych zadrzewień a nie osiedli mieszkaniowych w miastach. Kilkakrotnie obserwowaliśmy krogulca, jedynego przedstawiciela ptaków drapieżnych, który poluje głównie na drobne ptaki wróblowate. Zimą oprócz licznych sikor: bogatek i modraszek, można spotkać gile. Samce mają ładny intensywnie czerwony spód ciała. Zimą liczne są też jemiołuszki i kwiczoły, które całymi stadami obsiadają jarzębiny. Tabela 1. Wykaz gatunków ptaków występujących na terenie Szkoły Podstawowej nr 10 w Jastrzębiu Zdroju. L – gatunki lęgowe, P – gatunki przelotne i zalatujące, Z – gatunki spotykane zimą.
Dnia 23 listopada 2000 roku wybraliśmy się na wycieczkę wokół szkoły oglądać ptaki. Zobaczyliśmy takie ptaki jak: dzwoniec, gawron, sikorki bogatki, sikorki modre, wróble, gołębie. Bardzo podobała nam się ta wycieczka. I dużo się z niej nauczyliśmy. (Natalia Mura, kl. IV c) Dnia 27 listopada 2001 roku byliśmy wszyscy z całą klasą i Panem Robertem Kruszykiem na spacerze przyrodniczym, można powiedzieć wycieczce "ptakoznawczej". Tematem spaceru były ptaki, taki właśnie omawiamy dział, mówimy o zwierzętach latających. Każdy miał za zadanie znaleźć jakiegoś ptaka. Niektórzy chłopcy przynieśli lornetki, dzięki temu mogliśmy zobaczyć ptaki o wiele lepiej. Najbardziej wszyscy podziwiali gawrona, który nie wiedząc, że jest bezczelnie obserwowany, dalej siedział na gałązce. Nawet sroka pojawiła się w naszym polu widzenia, kiedy jednak spostrzegła, że jest bacznie obserwowana chyba stwierdziła, że w tym mieście nie ma za grosz intymności. Najładniejszymi ptakami, które zobaczyliśmy, były sikorka bogatka i jej kuzynka modraszka. Widzieliśmy gołębia miejskiego, który zna nasze miasto jak własne pióra. Dobry byłby z niego listonosz, stwierdziłam. Co do jego kuzyna gołębia grzywacza nie poznaliśmy się tak dobrze, bo szybko odleciał strzyc grzywki. Muszę przyznać, że spacer się udał i choć chłopcy czasem zamiast słuchać, bawili się śniegiem. Pan nie denerwował się, przecież chyba wiedział, że to pierwszy śnieg i trzeba się nim nacieszyć, bo wkrótce stopnieje i taki będzie koniec. (Anita Machał, kl. V b)
Obrączkowanie ptaków
Warsztaty dla nauczycieli w ramach programu „Aktywnej ochrony sów w Polsce”
28.05.2007 w SP 10
Chcesz wiedzieć więcej? Rysunki pochodzą z kalendarza ściennego PZD rok 1988. LINKI Tutaj prezentujemy interesujące strony WWW dotyczące przyrody, a w szczególności ptaków. Śląski serwis ornitologiczny: www.republika.pl/serwis_ornitologiczny Czaplon: www.most.org.pl/czaplon Jest to strona grupy ornitologów z Doliny Górnej Wisły. Salamandra: www.salamandra.org.pl/magazyn Salamandra to polska organizacja zajmująca się ochroną przyrody. Kuling: http://free.ngo.pl/kuling Kultowa, nadmorska grupa ornitologiczna. Akcja Karpatica: www.carpatica.krak.pl Niedawno powstały nowy punkt obrączkarski. Czasopismo British Birds z Wielkiej Brytanii: www.britishbirds.co.uk Strona internetowa najstarszego czasopisma ornitologicznego w Wielkiej Brytanii. PUBLIKACJE Roberta Kruszyka
![]()
Kruszyk R. 2002b. Ptaki Jastrzębia Zdroju i okolic. UM, Jastrzębie Zdrój.
Kruszyk R., Meszczyk E. 2002. Pójdźka Athene noctua. Przyroda Górnego Śląska 29: 8 - 9.
Kruszyk R. Zbroński R. 2002a. Migration of waders (Charadrii) at the sediment-ponds and floods of coal-mines in
Jastrzębie Zdrój. Ring 24, 1: 105 - 119.
Kruszyk R., Zbroński R. 2002b. Ptaki wodne stawów rybnych koło Pawłowic Śląskich. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 58, 6: 32 - 51.
Kruszyk R. 2003. Zagęszczenie populacji i zachowania żerowe dzięcioła średniego Dendrocopos medius i dzięcioła dużego D. major w lasach doliny Odry koło Wrocławia. Not. Orn. 44: 75 - 88.
Kruszyk R., Zbroński R. 2004. Pierwsze lęgi bielika Haliaeetus albicilla na Śląsku Cieszyńskim. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 60, 3: 107 – 109.
Kruszyk R., Zbroński R. 2004. Lęgowe ptaki szponiaste Falconiformes okolic Jastrzębia
zdroju. Ptaki Śląska 15: 79 - 88.
PDF 226 KB Kruszyk R. 2005. Odżywianie się sokiem drzew u europejskich dzięciołów Picidae. Notatki Ornitologiczne 46: 25 – 34. Sup-sucking in the European woodpeckers Picidae. PDF 325 KB
Henel K. Kruszyk R. 2006. Liczebność lelka Caprimulgus
europaeus na obszarze pożarzyska koło Kuźni Raciborskiej. Not. Orn.
47: 130 – 134. Numbers of the Nightjar Caprimulgus europaeus in a
fire-burnt area near Kuźnia Raciborska.
Kruszyk R. 2007. Lelek
Caprimulgus europaeus L., 1758. Kwartalnik OTOP Ptaki 2: 14-16.
PDF 1120 KB
Kruszyk R., Piekarski M. 2007.
Rybitwa czarna w Dolinie Gornej Wisly. Ptaki Polski 6: 16-17.
C |