HOMEPAGE

Przyrodnicze wycieczki uczniów Szkoły Podstawowej nr 10

organizowane przez pana Roberta Kruszyka, nauczyciela przyrody

Opracowanie tekstu: Robert Kruszyk    e-mail: kruszyk@jas.us.edu.pl

Podczas lekcji przyrody, kiedy pogoda na to pozwala wychodzimy z lornetkami i lupami na obserwacje terenowe wokół szkoły. Głównym obiektem obserwacji są ptaki ale również rośliny, owady a nawet grzyby. Szkoła położona jest w centrum osiedla mieszkaniowego z dość dobrze rozwiniętą zielenią przy ul. Zielonej 2A. Ze wszystkich stron szkołę otaczają dziesięciopiętrowe bloki. Na terenie szkoły i tuż za płotem rosną wierzby, kasztanowce, topole włoskie, dęby, lipy, klony, jarzębiny, robinie, kilka małych świerków i modrzewi, jałowce i krzewy dzikich róż. Duży obszar zajmują trawniki. Można powiedzieć, że nasz dyrektor, Pan mgr Adam Płaczek, dba o to, żeby wokół szkoły było dużo zieleni.

Ptaki są najczęściej obserwowanymi zwierzętami podczas wycieczek przyrodniczych wokół naszej szkoły. Wynika to z faktu, że najłatwiej je zauważyć, ponieważ zwracają uwagę młodego obserwatora (uczniowie klas IV – VI) swoimi głosami, śpiewem, zachowaniem i kolorowym upierzeniem. Do tej pory na terenie szkoły i najbliższej okolicy stwierdziliśmy 27 gatunków ptaków, w tym 14 gatunków lęgowych, pozostałe to gatunki zalatujące i zimujące (Zob. tab. 1).

Jednym z rzadszych ptaków lęgowych na terenie naszej szkoły jest pleszka, krewniaczka bardziej pospolitego kopciuszka. Pięknego kolorowego samca śpiewającego przez całą wiosnę obserwowaliśmy razem z dziećmi w latach 1999 - 2001. Jest to aktualnie jedyne znane mi stanowisko tego ptaka na terenie Jastrzębia Zdroju. Innym dość rzadkim gatunkiem w centrum miast jest muchołówka szara, która miała swoje terytorium lęgowe na terenie szkoły w 1999 r.

Jesienią można spotkać zupełnie nieoczekiwanych pierzastych gości jak na osiedle mieszkaniowe w centrum miasta, np. w listopadzie 2000 r. podczas jednej z wycieczek obserwowaliśmy aż dwa gatunki dzięciołów: dzięcioła dużego i dzięciołka – najmniejszego z naszych krajowych dzięciołów. Innego dnia obserwowaliśmy pełzacza, który nawet podczas jesiennego koczowania trzyma się lasów i większych zadrzewień a nie osiedli mieszkaniowych w miastach. Kilkakrotnie obserwowaliśmy krogulca, jedynego przedstawiciela ptaków drapieżnych, który poluje głównie na drobne ptaki wróblowate.

Zimą oprócz licznych sikor: bogatek i modraszek, można spotkać gile. Samce mają ładny intensywnie czerwony spód ciała. Zimą liczne są też jemiołuszki i kwiczoły, które całymi stadami obsiadają jarzębiny.

Tabela 1. Wykaz gatunków ptaków występujących na terenie Szkoły Podstawowej nr 10 w Jastrzębiu Zdroju.

L – gatunki lęgowe, P – gatunki przelotne i zalatujące, Z – gatunki spotykane zimą.

GATUNEK

L

P

Z

   Gawron Corvus frugilegus

 

+

+

   Kawka Corvus monedula

 

+

+

   Sroka Pica pica

+

 

+

   Sójka Garrulus glandarius

 

+

+

   Szpak Sturnus vulgaris

+

+

 

   Gil Pyrrhula pyrrhula

 

+

+

   Dzwoniec Carduelis chloris

+

 

+

   Zięba Fringilla coelebs

+

+

 

   Wróbel Passer domesticus

+

+

+

   Pliszka siwa Motacilla alba

 

+

 

   Jemiołuszka Bombacilla garrulus

 

+

+

   Pierwiosnek Phylloscopus collybita

 

+

 

   Bogatka Parus major

+

+

+

   Modraszka Parus caeruleus

 

+

+

   Pełzacz Certhia sp.

 

+

 

   Kwiczoł Turdus pilaris

 

+

+

   Kos Turdus merula

+

 

+

   Kopciuszek Phoenicurus ochruros

+

 

 

   Pleszka Phoenicurus phoenicurus

+

 

 

   Muchołówka szara Muscicapa striata

+

+

 

   Oknówka Delichon urbica

+

 

 

   Jerzyk Apus apus

+

 

 

   Dzięcioł duży Dendrocopos major

 

+

 

   Dzięciołek Dendrocopos minor

 

+

 

   Krogulec Accipiter gentilis

 

+

+

   Grzywacz Columba palumbus

+

 

 

   Sierpówka Streptopelia decaocto

+

 

 

 

Dnia 23 listopada 2000 roku wybraliśmy się na wycieczkę wokół szkoły oglądać ptaki. Zobaczyliśmy takie ptaki jak: dzwoniec, gawron, sikorki bogatki, sikorki modre, wróble, gołębie. Bardzo podobała nam się ta wycieczka. I dużo się z niej nauczyliśmy. (Natalia Mura, kl. IV c)

Dnia 27 listopada 2001 roku byliśmy wszyscy z całą klasą i Panem Robertem Kruszykiem na spacerze przyrodniczym, można powiedzieć wycieczce "ptakoznawczej". Tematem spaceru były ptaki, taki właśnie omawiamy dział, mówimy o zwierzętach latających. Każdy miał za zadanie znaleźć jakiegoś ptaka. Niektórzy chłopcy przynieśli lornetki, dzięki temu mogliśmy zobaczyć ptaki o wiele lepiej. Najbardziej wszyscy podziwiali gawrona, który nie wiedząc, że jest bezczelnie obserwowany, dalej siedział na gałązce. Nawet sroka pojawiła się w naszym polu widzenia, kiedy jednak spostrzegła, że jest bacznie obserwowana chyba stwierdziła, że w tym mieście nie ma za grosz intymności. Najładniejszymi ptakami, które zobaczyliśmy, były sikorka bogatka i jej kuzynka modraszka. Widzieliśmy gołębia miejskiego, który zna nasze miasto jak własne pióra. Dobry byłby z niego listonosz, stwierdziłam. Co do jego kuzyna gołębia grzywacza nie poznaliśmy się tak dobrze, bo szybko odleciał strzyc grzywki. Muszę przyznać, że spacer się udał i choć chłopcy czasem zamiast słuchać, bawili się śniegiem. Pan nie denerwował się, przecież chyba wiedział, że to pierwszy śnieg i trzeba się nim nacieszyć, bo wkrótce stopnieje i taki będzie koniec. (Anita Machał, kl. V b)

 

Obrączkowanie ptaków

ornitolodzy1 Dnia 14.09.02 r. wyjechaliśmy o godzinie 7.00 z Jastrzębia Zdroju z Panem Robertem Kruszykiem na Zbiornik Goczałkowicki, gdzie mieści sie obóz ornitologiczny. Po przyjeździe i przywitaniu z ornitologami poszliśmy na pierwszy obchód, na którym zobaczyliśmy w jaki sposób są rozstawione sieci i jak odłapuje się ptaki, aby nie zrobiły sobie krzywdy. Po wołżeniu ptaków do woreczków wzieliśmy je do obozu, gdzie kolejno były obraczkowane i mierzone, a później wypuszczone na wolność. Ornitolodzy po to odłapują ptaki, aby wiedzieć skąd przyleciały, czy wracają w to samo miejsce za rok oraz jak długo żyją. Zobaczyliśmy takie ptaki jak: sikorę bogatkę, sikorę modrą, kosa, szczygły, pokrzewkę kapturkę, pokrzewkę gajówkę, łozówkę, rokitniczkę, dzięcioła czarnego, kaczki czernice, krzyżówki, mewy śmieszki, kormorany, myszołowa, pustułkę, błotniaka stawowego, krogulca oraz orła bielika. Ta wycieczka była bardzo pouczająca, gdyż dowiedziałem się dużo ciekawych rzeczy związanych z moimi zainteresowaniami. (Sebastian Malicki, klasa VI d)

ornitolodzy2 Gdy dotarliśmy do obozu obrączkowania ptaków, wszyscy z ciekawością poszliśmy w stronę ornitologów. Jeden z nich obrączkował kosa, mieliśmy szczęście, bo w lesie trudno spotkać kosa, łatwiej natomiast zobaczyć go w mieście. Zbliżała się godzina obchodu . Ja poszedłem z dwoma ornitologami i znaleźliśmy tylko dwa ptaki: parę pokrzewek kapturek. Druga grupa przyniosła trochę więcej ptaków. Po dwóch kolejnych obchodach pan Robert Kruszyk postanowił zabrać nas nad Zbiornik Goczałkowicki. Pierwsze ptaki jakie zobaczyliśmy to, kaczki czernice. Obserwowaliśmy je przez lornetkę. Po chwili spostrzegłem błotniaka stawowego, ptaka bardzo zżytego z wodą, należy on do ptaków drapieżnych, gnieździ się na stawach jeziorach i bagnach. Po powrocie do obozu usłyszeliśmy dzięcioła czarnego. Największego dzięcioła w Polsce. Zbliżał się czas powrotu. Na koniec pan Kruszyk zauważył orła bielika. I tak zakończyła się nasza wycieczka. Była to jedna z ciekawszych wycieczek, w której brałem udział. (Mateusz Majewski, klasa VI d)

bielik





 

 

 

     Członkowie Szkolnego Koła Przyrodniczego 2007

Warsztaty dla nauczycieli w ramach programu „Aktywnej ochrony sów w Polsce” 28.05.2007 w SP 10 »  Sowy polskie  »

zdjęcie ptaka

zdjęcie ptaka

zdjęcie ptaka

zdjęcie ptaka

zdjęcie ptaka

zdjęcie ptaka


 

Chcesz wiedzieć więcej?

rys rys rys

rys rys rys

Rysunki pochodzą z kalendarza ściennego PZD rok 1988.


LINKI

Tutaj prezentujemy interesujące strony WWW dotyczące przyrody, a w szczególności ptaków.

www.fatbirder.com

Mapa świata (konturowa)

www.clanga.comwww.birdingtop500.com

Śląski serwis ornitologiczny: www.republika.pl/serwis_ornitologiczny

Czaplon: www.most.org.pl/czaplon Jest to strona grupy ornitologów z Doliny Górnej Wisły.

Salamandra: www.salamandra.org.pl/magazyn Salamandra to polska organizacja zajmująca się ochroną przyrody.

Kuling: http://free.ngo.pl/kuling Kultowa, nadmorska grupa ornitologiczna.

Akcja Karpatica: www.carpatica.krak.pl Niedawno powstały nowy punkt obrączkarski.

Czasopismo British Birds z Wielkiej Brytanii: www.britishbirds.co.uk Strona internetowa najstarszego czasopisma ornitologicznego w Wielkiej Brytanii.


PUBLIKACJE Roberta Kruszyka

  1. Kruszyk R., Śmietana A., Karetta M. 1995. Awifauna kompleksu leśno-stawowego koło Żor. Scripta Rudensia 4: 85 - 97.

  2. Kruszyk R. 2002a. Nowe stanowisko lęgowe żurawia Grus grus na pogorzelisku w Nadleśnictwie Rudy Raciborskie. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 58, 1: 117 - 118.
    książka




     

  3. Kruszyk R. 2002b. Ptaki Jastrzębia Zdroju i okolic. UM, Jastrzębie Zdrój.

  4. Kruszyk R., Meszczyk E. 2002. Pójdźka Athene noctua. Przyroda Górnego Śląska 29: 8 - 9.

  5. Kruszyk R. Zbroński R. 2002a. Migration of waders (Charadrii) at the sediment-ponds and floods of coal-mines in Jastrzębie Zdrój. Ring 24, 1: 105 - 119. PDF 105KB

  6. Kruszyk R., Zbroński R. 2002b. Ptaki wodne stawów rybnych koło Pawłowic Śląskich. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 58, 6: 32 - 51.

  7. Kruszyk R. 2003. Zagęszczenie populacji i zachowania żerowe dzięcioła średniego Dendrocopos medius i dzięcioła dużego D. major w lasach doliny Odry koło Wrocławia. Not. Orn. 44: 75 - 88.

  8. Kruszyk R., Zbroński R. 2004. Pierwsze lęgi bielika Haliaeetus albicilla na Śląsku Cieszyńskim. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 60, 3: 107 – 109.

  9. Kruszyk R., Zbroński R. 2004. Lęgowe ptaki szponiaste Falconiformes okolic Jastrzębia zdroju. Ptaki Śląska 15: 79 - 88. PDF 226 KB

  10. Kruszyk R. 2005. Odżywianie się sokiem drzew u europejskich dzięciołów Picidae. Notatki Ornitologiczne 46: 25 – 34. Sup-sucking in the European woodpeckers Picidae. PDF 325 KB

  11. Henel K. Kruszyk R. 2006. Liczebność lelka Caprimulgus europaeus na obszarze pożarzyska koło Kuźni Raciborskiej. Not. Orn. 47: 130 – 134.    Numbers of the Nightjar Caprimulgus europaeus in a fire-burnt area near Kuźnia Raciborska.

  12. Kruszyk R. 2007. Lelek Caprimulgus europaeus L., 1758. Kwartalnik OTOP Ptaki 2: 14-16. PDF 1120 KB

  13. Kruszyk R., Piekarski M. 2007. Rybitwa czarna w Dolinie Gornej Wisly. Ptaki Polski 6: 16-17.


Copyright © 2000-2008

 

HOMEPAGE